‘Activiteitenaanbod afstemmen op de wensen van de cliënt’

Anne de Graaf werkt op een dagcentrum voor ouderen. Ze ziet veel voordelen van een dagbesteding, maar naar haar mening voorziet het activiteitenaanbod niet altijd in de behoeften van mensen met dementie. Ze pleit ervoor het aanbod af te stemmen op de individuele wensen en interesses van de cliënt.

‘Ik begeleid mensen met dementie, met restverschijnselen van een beroerte en mensen met psychosociale problematiek, zoals een angststoornis of een depressie. Daarnaast bezoeken mensen zonder ziektebeeld ons dagcentrum vanwege de sociale contacten en gezelligheid. Dat dementerenden en niet-dementerenden samen in een groep zitten, vind ik op zich goed. Maar in de huidige dagcentra zitten de mensen de hele dag op elkaars lip. Er ontstaan ergernissen en vaak delven de mensen met dementie het onderspit: ze worden publiekelijk gecorrigeerd, uitgelachen of zelfs voor schut gezet. Dat pak je als medewerker uiteraard direct aan, maar dan is het kwaad al geschied. Waarschijnlijk komen zulke situaties minder voor bij een meer gevarieerd activiteitenaanbod.’

Spelletjes
‘Op mijn groep begint de dag rond half tien met koffie, bijkletsen en het doornemen van de krant. Daarna is het tijd voor een spel, variërend van sjoelen en gezelschapsspelletjes tot vragenspellen. Tegen twaalven gaan we met de cliënten naar het restaurant voor een warme maaltijd. De meesten gaan daarna naar huis om te rusten, bezoekers van buitenaf kunnen rusten op het dagcentrum. Wie daar geen behoefte aan heeft kan bijvoorbeeld gaan lezen, of een activiteit doen op de Braintrainer. Het middagprogramma start om twee uur met een kop thee, gevolgd door een wat grotere activiteit, bijvoorbeeld bingo. Na een afsluitende kop koffie gaan de bezoekers rond half vijf weer naar huis.’

Keuze: meedoen of niet meedoen
‘Zo bieden we cliënten een dagstructuur en een zinvolle dagbesteding. De partner, familieleden en mantelzorgers van de cliënt worden zo ontlast, waardoor cliënten vaak langer thuis kunnen blijven wonen. Toch voldoet het wat mij betreft niet helemaal aan de behoeften van mensen met dementie. Er is te weinig differentiatie: het algemene aanbod bestaat grotendeels uit spelletjes, met keuze uit meedoen of niet meedoen. Enige alternatief is meestal een creatieve activiteit of een spel. Daarmee wordt voorbij gegaan aan cliënten die daar geen behoefte aan hebben. Ook zijn geheugenspelletjes niet altijd even prettig voor dementerenden; de confrontatie met alles wat ze niet meer weten kan bedreigend voelen.’

Inzetten op een persoonlijk gericht aanbod
‘Het dagcentrum in z’n huidige vorm spreekt de toekomstige cliënten niet aan. De mensen die over vijftien jaar tachtig zijn, worden niet enthousiast van drie keer per week een vragenspel aan een tafel. Het is een heel andere generatie. Dat merken we nu al: de cliënten van nu zijn anders dan die van tien jaar geleden. In de toekomst moeten we meer inzetten op een persoonlijk gericht aanbod, bijvoorbeeld met hulp van vrijwilligers of mantelzorgers. Want waarom zouden mensen met dementie de hele dag spelactiviteiten willen doen?’

De cliëntvraag leidend
‘Van mij mag het dagcentrum een vrijblijvende inloophuisconstructie worden, waarbij iedereen welkom is en de cliënt niet gebonden is aan vaste dagen of dagdelen. Ook zou ik graag een omslag zien van een aanbodgerichte naar een vraaggerichte setting, waarbij de cliëntvraag leidend is. Verder zou een cultureel activiteitenaanbod eigenlijk net zo vanzelfsprekend moeten zijn als spelactiviteiten. Bingo moet kunnen, maar ook het bezoeken van een lezing.’

Van schilderworkshop tot boekbespreking
‘In dit dagcentrum nieuwe stijl krijgt de medewerker een meer coördinerende rol, daarbij ondersteund door zowel reguliere vrijwilligers als mensen met een expertise. Zo ontstaat ruimte voor bijvoorbeeld een lezing door een kunsthistoricus, of een schilderworkshop voor een paar cliënten. Daarnaast kun je gaan samenwerken met wijkverenigingen, de Unie Van Vrijwilligers (UVV) en studenten van hogescholen en universiteiten voor allerhande activiteiten. Studenten Maatschappelijk Werk kunnen vrijwilligerswerk doen in het kader van het maatjesproject, studenten Literatuurgeschiedenis kun je inzetten om een boekbespreking te houden. Ook kun je iets in het verlengde van het Alzheimer Café organiseren.’

Behoeftes en interesses inventariseren
‘Niet de doelstelling, maar de invulling moet worden aangepast: wat verstaan we onder een zinvolle dagbesteding en hoe gaan we die realiseren? Voor zulke vernieuwende ideeën is behalve draagvlak en meer mankracht, ook meer fysieke en financiële ruimte nodig. Er is heel veel mogelijk, maar het belangrijkste is dat er goed naar de situatie van de individuele cliënt wordt gekeken. Als je behoeftes en interesses al bij aanmelding inventariseert, kun je het activiteitenaanbod adequaat afstemmen op de persoonlijke situatie van de cliënt.’

3 Reacties op "'Activiteitenaanbod afstemmen op de wensen van de cliënt'"

  • comment-avatar
    Theo Sanders 2 januari 2016 (14:30)

    Beste Leontine,
    Met belangstelling heb ik bovenstaand verhaal gelezen.
    Mijn dochter werkt in de bejaardenzorg met dementerende bejaarden en is daarnaast steeds bezig zich verder hierin te scholen. E.e.a. had/heeft tot gevolg dat ze mij – ‘handige vader’ – opbelde met het vriendelijke verzoek een activiteitentafel te maken voor deze groep. Afstudeeropdracht van haar leidinggevende was: “Bedenk een praktisch iets voor de doelgroep”. Aangezien ik geen idee heb waar te moeten beginnen, ben ik me maar eens eerst gaan verdiepen in de (on)mogelijkheden van een dementerende. Vandaar dit schrijven. Misschien kun je haar en mij wat op weg helpen; ik wil nl. niet de fout maken iets te ontwerpen zonder toekomst of draagkracht.

    Bij deze hartelijk dank.

    Theo Sanders
    Losser.

  • comment-avatar
    Truus jonkmans 3 september 2015 (09:30)

    Ik ben het met het bovenstaande zo eens .
    Kijk naar de MENS !!

  • comment-avatar
    Leontine Trijber 16 augustus 2015 (13:13)

    Hoi Anne, prachtig verhaal en je hebt volkomen gelijk!!!! Het kan echt totaal anders en gelukkig gebeurt dat ook op een aantal plekken maar het is helaas nog geen vanzelfsprekendheid. Werk, denk en voel zoals jij graag zou willen dat er met jou om gegeaan zou worden. Breng in alles zoveel mogelijk variatie aan en ga uit van de persoonlijkheid die je voor je hebt. Er is in ‘zorgland’ een zeer hardnekkige en onnatuurlijke scheiding tussen zorg en welzijn. Tussen de zorggever en de zorgvrager terwijl het scheidingslijntje zo dun is. Idereen kan immers dementie krijgen en dan wil je ook niet volgens een standaardmodule ‘behandeld’ worden. Gruwel!

    Bij Ontmoetingscentrum Zandstroom in Zandvoort aan zee werken we min of meer op de manier zoals jij beschrijft. En we proberen te vernieuwen en te anticiperen waar dat mogelijk is. Dat maakt het werken maar ook de totale nieuwe gemeenschap die ontstaan is heel dynanisch en inspirerend, zowel voor de deelnemers, als voor de familie, huisvrienden, buurtgenoten en de vaste- en de vrijwillige medewerkers. Je bent van harte welkom om eens een kijkje te komen nemen en een dagje mee te draaien, mocht je dat willen. Mijn functie is programmcoordinator. We doen veel met kunst, samen muziek maken, verhalen vertellen en delen en blijven ver uit de buurt van alles wat standaard is. Ieder mens is immers uniek en heeft zijn iegen voorkeuren en verlangens. Dat inperken is niet mensgericht en ook zo vreselijk zonde van alle mogelijkheden en kansen die er zijn. Zie ook de Zandstroom-facebookpagina. Veel succes met je zuivere gevoel en mooie ideeën! En een tip: zoek vooral gelijkgestemden op die mee willen gaan in ‘het anders om gaan met’, ‘in het nieuwe geluid’, ‘dementiebegeleiding nieuwe stijl’. Het is zo veel menselijker, gelijkwaardiger en dus voor iedereen fijner. Hartelijke groet, Leontine Trijber (l.trijber@zorgbalans.nl)

Plaats een reactie

Het e-mail adres wordt niet gepubliceerd