‘Je kan zielig gaan zitten doen, maar daar help je jezelf niet mee’

Mart (68) is voormalig ondernemer in de bouw. In 2010 kreeg hij de diagnose MCI, milde cognitieve stoornis. Het label duidt vaak op een voorstadium van dementie. Mart woont alleen in Amsterdam. Videocorrespondent Jeroen Wilhelmus bespreekt in een tweedelige documentaire diverse aspecten van Marts dagelijkse leven met geheugenproblemen.

 

23 maart 2016 Ik ben het precieze adres kwijt dus ik bel Mart. Omdat voor mijn idee veel op elkaar lijkt in dit stadsdeel duurt het even tot ik hem ontdek tussen het lijnenspel. Ergens vanaf een galerij zie ik iemand zwaaien, het is Mart. Naast de voordeur achter het glas een grote balk; er is blijkbaar wel eens ingebroken. Het is een van de eerste thema’s waar we over praten: wooncomfort, en veiligheid.  We delen een passie voor stroopwafels en groene thee, en we komen te praten over verzamelen. Hij toont mij enkele kasten met speelgoedauto’s, blikken robots en soortgelijke artikelen uit de jaren vijftig en zestig.  De bevlogenheid klinkt nog in zijn woorden door. Hij toont mij prachtige catalogi. Hij vertelt dat hij veel moeite heeft met het werken met de computer.

4 April 2016  We eten samen in de buurt van de markt. Hij ergert zich aan de plastic bekertjes, de wegwerpcultuur van de tegenwoordige tijd. Maar plotseling zijn we beiden geobsedeerd door het gespikkelde witte tafelblad, zó jaren ’50.

14 april 2016 In de ochtend treffen we elkaar in het restaurant van het ziekenhuis. Mart herkent een medewerker die vroeger een café had, er worden handen geschud. We zijn hier gekomen voor een speciale dag voor mensen die meedoen aan wetenschappelijk onderzoek. Mart kreeg enkele jaren geleden de diagnose MCI (milde cognitieve stoornis). Hij moest elke maand naar zijn huisarts toe, om over zijn euthanasie verklaring te praten. Nu eens in de drie maanden. Mart heeft een hekel aan vaag gedoe, hij wil graag duidelijke standpunten. Hij wil weten hoe zijn huisarts er mee om wil gaan.  Een bezoek aan de psychiater hoorde er toen ook bij, maar dat is sinds kort wegbezuinigd.

21 april 2016 Tijdens zijn vakantie werd hij door de politie gebeld die hem vertelde dat er bij hem was ingebroken. Hij merkt op dat hij er helemaal kapot van is. Mart keert spoorslags naar Amsterdam terug en inspecteert zijn woning. De reeks schokkende foto’s van vernielde kasten, tafels en gordijnen vertellen een eigen verhaal. Het is een wrede invasie voor hem. Urenlang doorzoekt hij zijn spullen om te ontdekken wat hij mist. De schrik, de spanning, en het haperende brein blokkeren regelmatig zijn speurtocht. Voor een normaal mens al een zware klus. In zijn woning lijkt niets meer heilig. De orde is ruw verstoord.

2 mei 2016 Ik kan meekijken met zijn zoekacties en filters op woningen die hij zoekt. Hij wil na de inbraak zo snel mogelijk een andere geschikte woning vinden. Bij voorkeur in superschone nieuwbouw dichtbij winkels en openbaar vervoer. Mart weet al welke straat dat moet zijn. Hij praat met zijn huisarts over een strategie waarmee hij sneller een woning zou kunnen krijgen.

6 mei 2016 Het is een zonnige donderdagochtend. Het is opnieuw weer even zoeken naar de flat van Mart, verscholen in het groen naast de snelweg. De inbraak ligt nog vers in het geheugen. Mart laat mij de ramen zien die hij heeft moeten vervangen, nieuwe sloten.  Mart maakt enkele dozen met foto’s open. Het is een fraaie collectie uit de tijd dat hij ondernemer was. We nemen een late lunch in de buurt.  13 mei 2016 Mart kampt met zware rugpijn en hij heeft nauwelijks geslapen. Hij zorgt altijd voor flesjes water in zijn nabijheid. Dan maar even een kop koffie; niet echt gezond, vindt hij, maar wel lekker. De casemanager gaat aan de slag met urgentie voor een andere woning.

15 mei 2016 Zijn geheugenproblemen. Voor iemand zoals hij moet dat best lastig zijn, denk ik, en ik zie hem voor mij op de foto’s: een blije, trotse man, met een passie voor brommers, graafmachines, strandraces.

19 mei 2016 Hij kon vannacht helemaal niet slapen en toch is hij weer op de been. Wat een energie. We hebben het nog over de foto’s van zijn bedrijf. De foto’s verbinden hem met die ervaringen. Als hij de foto’s ziet verdwijnt hij zelf volkomen in die herinneringen en beleeft het weer opnieuw.

30 juni 2016 Mart vertelt mij over zijn jeugd. Dat was niet zo best. Hij werd opgevangen door de ouders van een goede vriend in de wijk. Hij krabbelde langzaam weer op en hervond zijn energie. Hij werd deel van een hechte groep vrienden, met wie hij nu nog steeds in contact is. Hij zette zijn eigen bedrijf op en werkte letterlijk dag en nacht. Ik bewonder zijn enorme veerkracht en positieve kijk op het leven. Het kost hem moeite om dingen te onthouden, zoals het nemen van belangrijke medicijnen; lastig…

5 juli 2016 Als ik bij Mart arriveer drinken we koffie en we bereiden het interview samen voor. Voor de camera deelt Mart zijn ervaringen. De meest belangrijke thema’s weet hij kalm en helder te verwoorden. De problemen zitten met name op het praktische vlak: innemen van medicijnen, herinneren van taken en afspraken. Hij zou wensen dat hij zich niet meer zo scherp van alle beperkingen bewust was. Maar ook dat hij eerder doorheeft dat er iets mis dreigt te gaan.

19 juli 2016 Met Mart bijpraten in een café in de stad. In de achtergrond allerlei hits uit de sixties, dat brengt de stemming er goed in. Mart ziet er prima uit, bruin verbrand, zwart shirt, kaki shorts. Hij vertelt uitgebreid over zijn handelsethiek en strategie van vroeger. En hij deed het, zoals alles in zijn leven, op een perfecte manier, alles moest kloppen en dat deed het ook. Hoe later het wordt, hoe meer het gesprek bij het heden terecht komt. Mart maakt zich zorgen over namen die hij vergeet, het bedienen van de computer. Hij schaamt zich ervoor en is dikwijls kwaad op zichzelf.

Tekst en film: Jeroen Wilhelmus, anotherroadsong.nl

 

Geen reacties op "'Je kan zielig gaan zitten doen, maar daar help je jezelf niet mee'"

    Plaats een reactie

    Het e-mail adres wordt niet gepubliceerd