‘Kennis van neurologie leidt tot beter begrip’

Door gebrek aan kennis over neurologie wordt gedrag van mensen met dementie vaak verkeerd begrepen. ‘Hoewel het brein nu wat meer in de mode is, is er nog veel te weinig kennis over het brein en dementie, ook bij professionals’, zegt sociaal geriater Anneke van der Plaats.

‘Wat mij blijft fascineren, is het gedrag van hersenpatiënten. Of ze nou een ongeluk hebben gehad, een CVA of dementie, je snapt er eigenlijk niets van. Toen ik op de afdeling ouderenpsychiatrie bij een GGZ-instelling werkte, werd er een afdeling voor dementerenden gestart. Collega’s wilden daar niet werken, ik juist wel. In die tijd moest ik bij mensen thuis vaststellen of ze dementie hadden. Bijvoorbeeld met testjes: hoe oud bent u, welke dag is het vandaag, wie is de koningin van Nederland? Maakte je drie fouten, dan was je dement. Diezelfde mensen moest ik vervolgens begeleiden. Ze herkenden mij niet, maar ergens ook wel. Dan keken ze mij vuil aan en zeiden tegen hun partner: “Die komt er niet in.” Op een gegeven moment legde ik de link met die testjes. Het was als met de geheugenpoli nu, dat is haast een traumatische ervaring. Ik besloot gewoon gesprekken te voeren en had wat proefjes waarmee je die diagnose ook kunt stellen. Het leuke was dat ze dan zelf vertelden over hun klachten. Later zijn er gespreksgroepjes gevormd, ongelofelijk wat die mensen allemaal te vertellen hadden.’

Bovenbrein en onderbrein
‘Ik voerde de gesprekken samen met een neurowetenschapper. Al gauw ontdekten we dat het gedrag van deze mensen goed te verklaren was met de neurowetenschappen. Als je bovenbrein verzwakt, zoals bij dementie, word je in zekere mate een speelbal van je emoties. Mensen met dementie functioneren met hun onderbrein en dat is een nogal primitief deel van je brein. De informatieverwerking in het onderbrein is heel simpel. Je zou de omgeving daarop kunnen inrichten. Zo moet je mensen met dementie niet corrigeren, daar worden ze angstig en boos van. Dat is de eerste les die wij allemaal moeten leren: corrigeren kan bij iemand met dementie enorme angst oproepen. Dit zet het brein direct om in boosheid, dus de ruzies zijn niet van de lucht. Wij noemen zo iemand dan “agressief”. Niets is minder waar.  Ze zijn gekwetst, voelen zich als aangeschoten wild.’

Statische prikkels
‘Kennis van neurologie kan ook nuttig zijn bij de inrichting van ruimtes. Mensen gaan terug in de tijd met hun geheugen, moderne attributen kennen ze niet meer. Een spectaculaire ontdekking was dat mensen met dementie geen statische prikkels kunnen verwerken. Zodra het stil is, moeten ze iets doen: lopen, friemelen, roepen. Vaak wordt gedacht dat mensen met dementie baat hebben bij een prikkelarme omgeving en rust. Ze worden dan alleen in hun kamer gezet. Vervolgens gaan deze mensen rondlopen en dolen. Ook ’s nachts, alleen op de slaapkamer, is het veel te stil voor hun brein. Ze móeten dan zelf hun omgeving “dynamisch” maken en dat lukt alleen door rond te gaan lopen of te schreeuwen. Bewegende lichtjes op het plafond zijn hier een probaat middel, verkrijgbaar in bijvoorbeeld de dementie-winkel. Gebrek aan kennis kan verstrekkende gevolgen hebben. De inspectie bijvoorbeeld denkt dat de gangen de oorzaak zijn van dat rusteloze lopen. Die raden nu aan verpleeghuizen te bouwen zonder gangen.’

De toekomst
‘Het brein komt gelukkig iets meer in de mode, er zijn steeds meer populair-wetenschappelijke boeken waaruit je al redelijk wat kunt halen. Maar er is weinig praktijkkennis. Ook is er weerstand bij sommige collega-artsen. Het is belangrijk om mensen met beginnende dementie te ondersteunen. Als ze zich ervan bewust zijn, staan ze meer open voor hulp. Zogenaamde kopgroepen, gespreksgroepen voor mensen met dementie, kunnen hierin een belangrijke rol spelen. Ze zorgen ervoor dat mensen zich bewust worden van hun dementie en dan accepteren ze ook hulp. Tenslotte moet de thuiszorg beter worden geschoold. Ik zie echt wel kansen. Als mensen met dementie langer thuis wonen, loopt dit bij verzorgers zonder kennis van de hersenen vaak uit op een spoedopname. Dat is het ergste wat iemand met dementie kan overkomen, “zomaar” opgesloten worden. Ik heb ze gezien, ze huilen en brullen als beesten. Het is een trauma dat in het emotionele geheugen terechtkomt en steeds als hun mantelzorger op bezoek komt zeggen ze: “Jij hebt mij hierin gestopt.” Een vloeiender opname via een dagopvang, dagbehandeling of een kopgroep werkt veel beter. Hier heb ik uitgebreide ervaring mee en ik houd daarover ook graag voordrachten.’

 

 

8 Reacties op "‘Kennis van neurologie leidt tot beter begrip’"

  • Alzheimer voor beginners: Leo van Dijk schrijft: Vergeten kun je leren. Leo geeft raad over leven met dementie. 29 oktober 2017 (09:41)

    […] nu ook naar twintig huisartsen in de regio gestuurd. En ik heb ook een lang gesprek gehad met Dr. Anneke van der Plaats. Zij begrijpt het ook.” En zo gaat Leo nog even door. “Maar het is een moeizame tocht hoor. Ik […]

  • comment-avatar
    fred pellegrino 12 december 2015 (21:26)

    hallo van australia anneke dat is zo goed dit te lezen myn partner is in begin stage en is heel moeilyk dank zy concils en oa jou uit leg maakt me leven beter jullie doen goed werk daar hier zyn ze nog goed achter,nog maals veel dank merry xmas and keep up the good work been her 50 years ,ty fred

  • comment-avatar
    Nicole Polman 4 december 2015 (18:32)

    Mooi artikel,

    Onze zorg villa staat aan een drukke weg en niet in een rustig bos.
    Dan moet je praten en veel uitleggen dat dit echt meer rust geeft voor het dementerend brein.

    Door dit soort artikelen voel ik mij gesteund en krijg ik nieuwe energie

    • comment-avatar
      Annemiek Planting 4 december 2015 (18:53)

      Beste Nicole, fijn dat het je steunt. Wil je meer vertellen over jouw ervaringen in de zorgvilla? Je verhaal is zeer welkom! Bovenaan de site staat een menu-knop “Uw verhaal”….
      Hartelijke groet, het team van de Dementie Verhalenbank

  • comment-avatar
    Luc Schurer 4 december 2015 (09:16)

    Het zou een goede zaak zijn gezamenlijk in de wijk hiermee aan de slag te gaan. Kennis, ervaring en krachten bundelen en naar elkaar uitdragen. Outreachend vertrouwen winnen bij dementerende medemens en mantelzorgers. Voor mensen met NAH is al succesvol in Maastricht /Heuvelland met CVA consulenten begeleiding geboden.

    • comment-avatar
      Annemiek Planting 4 december 2015 (18:57)

      Beste Luc, je verhaal over het succes van jullie wijkinitiatieven is bijzonder welkom! Als je bovenaan deze site op de menuknop “Uw verhaal” klikt, dan is daar alle ruimte om ervaringen te delen en uit te dragen naar andere bezoekers van de Dementie Verhalenbank. Hartelijke groet, het team van de Dementie Verhalenbank

  • comment-avatar
    Rita 3 december 2015 (22:36)

    dag
    ik ben vrijwilligster in het rusthuis.
    en bij ons is er een demente bewoner die de laatste weken last heeft van een warme koffietas.
    Voordien was de koffie even warm maar nu prikkelt dat hem ineens dat we hem echt moeten kalmeren bij de koffie.
    Nu stel ik mij de vraag of dit te maken heeft met Dementie
    Mvg
    Rita

  • comment-avatar
    A.Markerink 5 maart 2015 (22:50)

    Ik ben op zoek naar tekenen van dementie in het brein. Op een CT-scan zijn geen tekenen van dementie af te lezen.
    Waar dan wel?
    Is de diagnose dementie alleen maar te stellen door proefjes als: Welke dag is het vandaag en allerlei andere onderzoekjes?

Plaats een reactie

Het e-mail adres wordt niet gepubliceerd