Mantelzorg kent vele vormen

‘Voor mijn opa was er geen verleden, een heel beperkt heden en al helemaal geen toekomst.  Een eiland in de tijd waarop hij ruim 10 jaar eerder was aan gespoeld. Opa had dementie. Of zoals men dat halverwege de jaren ’80 noemde: kinds.  Opa woonde in bij mijn oom en tante. In het voorhuis, door een deur gescheiden van het huis waarin mijn oom en tante met hun vier kinderen woonden. De deur kwam uit in opa’s slaapkamer. Handig, voor als er ’s nachts iets was.

En dat was heel vaak, zo ervoeren mijn ouders wanneer wij in de grote vakantie twee weken van huis ruilden met mijn oom en tante die op hun beurt ons huis betrokken. Vakantie noemden wij dat, maar dat gold vooral voor mijn oom en tante. Voor mijn ouders, eerlijk gezegd vooral voor mijn moeder, betekende het twee weken keihard werken. Respijtzorg, hoewel dat woord toen nog niet eens bestond.

Het waren rare weken. Vooral omdat de aanwezigheid van andere mensen, voor opa volslagen vreemden, hem onrustig maakte. Soms echter leek het alsof onze komst korte flitsen uit het verleden aan hem liet zien. Alsof hij voelde dat er ergens een connectie was. Het was echter te vaag, te beperkt om het echt te grijpen.  Het waren flarden van herinneringen die als water door zijn handen sijpelden.

De onrust uitte zich op heel veel manieren, wat mijn ouders handenvol werk bezorgde. Soms dwaalde opa rond door het dorp en werd hij aan het einde van de dag door iemand thuisgebracht. Een andere keer was hij agressief en schold hij mijn moeder uit voor alles wat vreselijk was. Wij kinderen wisten niet goed wat we met opa aan moesten. Een gevoel dat het midden hield tussen medelijden en angst, waarbij dat laatste vooral zijn onberekenbaarheid betrof. Soms was hij aardig, om er even later weer op los te slaan met de stok die hij altijd bij zich had. Zo af en toe werd er gebeld met oom en tante. Dan vertelde mijn vader dat het prima ging allemaal en dat ze er maar lekker van moesten genieten.

Een aantal jaar later gingen we verhuizen naar het huis waar mijn moeder haar jeugd had doorgebracht. Opa en oma, die van de andere kant, trokken in de aanbouw die daar speciaal voor werd gebouwd. Ook hier was er een tussendeur die uitkwam in de aanbouw. Voor de zekerheid, omdat de deur nog geen functie had. Opa en oma waren vitaal en gelukkig samen.

Een jaar later overleed mijn opa en opeens kreeg de deur een functie. Niet omdat oma lichamelijke gebreken ging vertonen, maar omdat ze moeite had met alleen zijn. In tegenstelling tot de opa met dementie uit het eerste deel van dit verhaal, werd de deur nu vooral gebruikt door mijn oma om bij ons te komen. Omdat oma moeilijk alleen kon zijn, was mijn moeder aan huis gebonden.

Het was heel dubbel: oma deed de was, voerde de kippen, maakte haar eigen huis schoon en nog heel veel dingen meer, maar toch was ze heel erg hulpbehoevend. Dat bleek vooral wanneer we in de zomer op vakantie gingen. Eigenlijk wisten we van tevoren al wat er dan ging gebeuren. Een afgeladen auto die klaar stond op het erf en oma die meldde dat ze ziek geworden was, inclusief de voorspelling dat het nu niet lang meer ging duren met haar aardse bestaan.

En toch gingen we, omdat de zaak al geboekt was, wat natuurlijk invloed had op de sfeer, zeker die eerste dagen. Iets wat gedurende de vakantie in stand werd gehouden door de verplichte telefoontjes naar huis, waardoor mijn ouders nooit echt helemaal op vakantie konden zijn.

Wat wil bovenstaand verhaal zeggen?

Mantelzorg kent vele vormen. En heus niet alle vormen betekenen zware medische zorg of een vast aantal uur van verpleging. Mantelzorg kan op heel veel manieren belastend zijn: geestelijk, lichamelijk, een gewenst sociaal leven belemmeren. Dat onderkennen en erover kunnen praten, is erg belangrijk en kan voorkomen dat de situatie iemand boven het hoofd gaat groeien. Daarom heeft onze gemeente een mantelzorgconsulent en kijken wij hoe wij mantelzorgers verder kunnen ondersteunen.’

Joost-Jan Kool, adviseur & verbinder welzijn gemeente Giessenlanden

Geen reacties op "Mantelzorg kent vele vormen"

    Plaats een reactie

    Het e-mail adres wordt niet gepubliceerd