Nog steeds waardevol

Het is alweer enkele jaren geleden dat meneer Reimers de diagnose dementie heeft gekregen. Voorheen was hij bouwkundig hoofduitvoerder. Het neerzetten van grote constructies en het respect dat anderen voor hem hadden gaven hem veel voldoening. Nu werkt hij niet meer. De mensen die vroeger tegen hem opkeken treden hem nu aarzelend tegemoet. Ze weten niet wat te zeggen, hoe te reageren. De oude man voelt dat aan alles. Met weemoed denkt hij terug aan de tijd dat mensen nog aandachtig naar hem luisterden.

Ook mevrouw Peters heeft moeite met inleveren. Zij kan niet meer zelfstandig boodschappen doen, en ook geen kleren meer vermaken. Dat doet pijn, want vroeger kwam iedereen naar haar toe als een broek te lang was, of een rits niet goed zat. Nu brengt ze zelf haar kleren weg als ze versteld moeten worden. Mevrouw Peters is haar plek als naaister verloren en ze moet anderen om de expertise vragen waarom zij vroeger bekend stond.

Zoals veel mensen met dementie, hebben meneer Reimers en mevrouw Peters verdriet om het verlies van vaardigheden, geheugen, en begrip. Hun verdriet bestaat echter uit meer dan het verlies van hersenfuncties: wat meneer Reimers en mevrouw Peters vooral kwijtraken, is hun plek in de gemeenschap. Mevrouw Peters is altijd trots geweest op haar naaivaardigheid, en de bekendheid die deze had in haar omgeving. De grote ziekenhuizen die meneer Peters bouwde gaven hem statuur.

Soms lukt het mensen ondanks het verlies een nieuwe richting aan hun leven te geven. Neem Gerard Smit, een voormalig hersenwetenschapper met dementie.[1] Gerard kan geen wetenschap meer bedrijven, en een tijd later ook geen boeken meer lezen. Iets wat hij nog wel kan, is schilderen. Het schilderen wordt uiteindelijk de voornaamste bezigheid die zijn leven weer inhoud geeft.

Aan het statusverlies dat mensen in ons onderzoek ervaren, is met een nieuwe invulling als schilderen echter niets veranderd. Zij kunnen andere bezigheden zoeken die hen plezier geven, maar het verlies van aanzien is een blijvend gemis. Gelukkig kan menselijke waarde echter uit meer dan praktisch nut bestaan.

Mevrouw Peters zingt tegenwoordig in het Jong-Oud-koor van de Proeftuin Dementie Friesland. Daar ontmoet ze Marjolein van tien jaar oud. Na de laatste repetitie vertelt Marjolein: ‘Ze voelt eigenlijk een beetje als een soort oma voor mij.’ Mevrouw Peters heeft veel plezier in het zingen, en in het contact met de kinderen. Om van waarde te zijn voor andere mensen heeft ze gelukkig niet per se naald en draad nodig.

Zerline Henning is onderzoeker voor de Dementie Verhalenbank. Tijdens haar studie Culturele en Sociale Antropologie heeft zij zich gericht op mantelzorg bij dementie. Als toegepast antropoloog keek ze daarbij ook naar ondersteuning op gemeentelijk niveau. Bij de Tao of Care doet Zerline nu onderzoek dat hierop aansluit. Zij is onder andere betrokken bij de analyse van alle interviews voor de Dementie Verhalenbank (waarvan ongeveer de helft is samengevat voor publicatie op de Dementie Verhalenbank). Zo wil Zerline een bijdrage leveren aan een inclusieve samenleving.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[1] Zie de documentaire Wat ik nog ben.

Geen reacties op "Nog steeds waardevol"

    Plaats een reactie

    Het e-mail adres wordt niet gepubliceerd