Vrienden verliezen

De moeder van Simone Daalder is lid van een bridgeclub. Daar komen haar meeste contacten vandaan. Sinds ze aan dementie lijdt, zijn deze mensen helaas een voor een afgehaakt. Sommigen kunnen het niet opbrengen. Ze hebben het gevoel dat er nergens meer over kan worden gepraat. Anderen zijn boos. ‘We zouden een keer bij een vriendin gaan eten,’ vertelt Simone, ‘maar op het laatste moment kreeg ik mijn moeder niet mee. Het lukt mensen dan niet daar begrip voor op te brengen. Ze vatten het persoonlijk op.’

Contact met iemand die aan dementie lijdt blijft niet zoals het was. Een normaal gesprek zoals vroeger wordt na verloop van tijd steeds lastiger. Dat leidt bij mensen tot handelingsverlegenheid. Ze weten niet goed wat te zeggen of zich een houding te geven. Charles Vriens kan daarover meepraten. Een oude vriendin van zijn vrouw kwam weer eens op visite. ‘Ze schrok zich te pletter. Ik ben er nog even bij gaan zitten en zag haar hulpeloze blik. Zo van: wat moet ik hier nu mee? Ze is later niet-begrijpend weggegaan.’

Hoewel mensen met dementie de regie over hun sociale relaties langzaam maar zeker verliezen, voelen ze doorgaans weldegelijk dat vrienden verdwijnen. ‘Er vallen steeds meer mensen af’, vertelt Beate de Graaf over haar moeder. ‘Er zijn vriendinnen geweest die ze wel vijftig jaar kent en die het vrijwel meteen behoorlijk af lieten weten. Daar had mijn moeder veel verdriet van.’

Meneer Veldman, hij kreeg twee jaar terug de diagnose ziekte van Alzheimer, weet hoe dat voelt: ‘Dat hele proces van afbreken, wegvagen, mensen willen dat eigenlijk niet van jou, dat je wegbladdert.’ Hij ziet dat bekenden niet goed weten wat ze met hem aan moeten. Twijfelend staan de mensen om hem heen als hij de rits van zijn jas niet dicht krijgt, totdat hij erop af stapt om te vragen of ze hem kunnen helpen.

Dementie kunnen we niet genezen. Het wegvallen van vrienden valt echter best te voorkomen. Onno Franken coördineert het bezoek aan zijn moeder en belt mensen van tevoren op om ze voor te bereiden. ‘Als je op visite komt, verwacht dan niet dat er meteen koffie komt. Je moet haar daarbij echt even helpen.’ Vrienden en kennissen hebben behoefte aan handvatten, aan houvast. Dat kan net het verschil maken tussen afhaken en het overwinnen van koudwatervrees.

Hugo van der Wedden is verpleegkundige, medisch socioloog, onderzoeker bij de Dementie Verhalenbank en projectleider in de Proeftuin Sociale Benadering Dementie. Hij studeerde cum laude af aan de Universiteit van Amsterdam met een scriptie over de sociale aard van het lijden bij dementie. Bovenstaande column verscheen eerder in Denkbeeld, tijdschrift voor psychogeriatrie.

2 Reacties op "Vrienden verliezen"

  • comment-avatar
    Hans 19 juli 2017 (16:38)

    Mijn moeder(nog in de fase van “mijn mankeerd niets”).heeft zo de symthomen. Ze wil helaas niet meewerken aan onderzoeken. Na mn scheiding,en het overlijden van mijn vader,heb ik besloten om haar bij te staan. Ik woon bij haar om haar te steunen. Ik merk gewoon zo,dat ze hard achter uitgaat. Alles zijn “dingen” lezen gaat helemaal niet meer, houdbaarheids data on de koelkast word niet meer naar gekeken,en zit de hele dag tv te kijken. Soms uren voor dr uit te turen,en is super futloos. Ze wil niets meer. Rekeningen raakt ze totaal in paniek. Allea zijn guldens nog,en vergeet namen. Ook is het een meester in manupileren,zodat ik voor dr moet denken,en zaken moet oplossen. Ook is ze erg achterdochtig,omdat ik haar financieën ook regel. Ze heeft dr geen overzicht meer op. Als ik van huis ben gaat ze dingen doen in huis, ze is valgevaarlijk, en denkt nog steeds dat ze alles kan. Soms denkt ze dat ik me vader ben,en begint ze over vroeger te praten. Dan praat ze over mensen die ik niet eens ken…als ze naar de huisarts moet kan ze zo mooi weer spelen,maar haar leven bestaat om 23.00 naar bed,en dr om 11 uur weer er uit. Er zit totaal geen leven meer in dr. Maar naar een dokter krijg ik dr niet!!!..de sociaal werker had het laatst weer over een test. Ze werd wederom weer zo boos,waarop ik antwoorde: nou mam,als het niet zo is,dan kan je naar iedereen een lange neus trekken..maar tevergeefs..herkend iemand dit probleem???..en os het normaal dat ze zo koppig zijn?
    Met vriendelijk groet
    Hans

  • comment-avatar
    J.g.h.Walst 13 juli 2017 (19:14)

    Mijn man (Alzheimer) is een jaar geleden overleden, bij ons verdwenen de meeste vrienden van het toneel.mijn man was altijd een gangmaker en voerde de boventoon in het gesprek en toen dat wegviel wist men niet met hem om te gaan. Bij de kampeerver. liep men in een boog om hem heen, behalve enkele jongeren, die er kennelijk minder moeite mee hebben. Hij organiseerde speurtochten, voetbaltoernooien en bingoavonden, dan verwacht je enige steun als het niet goed me je gaat.dat gebeurde niet en zorgde bij mij voor verbittering. Ik ben ervoor in therapie geweest. De psychotherapeut beweerde dat ik niemand kwalijk mocht nemen, dat men niet met dementie om kan gaan????

Plaats een reactie

Het e-mail adres wordt niet gepubliceerd